PERSBERICHT 29 maart 2011
Cultuursector:
tijd voor een nieuw cultuurbeleid
De cultuursector publiceert vandaag een voorstel voor een nieuw cultuurbeleid. Dit staat beschreven in de bijgevoegde notitie, getiteld: 'Minder waar het kan, beter waar het moet; een pleidooi voor een andere rol van de overheid'.
In het nieuwe cultuurbeleid komt meer ruimte voor het publiek: culturele organisaties verstevigen en vergroten hun publieke belang. De rol van de overheid wordt aangescherpt:
het beleid moet worden gebaseerd op het bewaken van pluriformiteit, het garanderen van de toegankelijkheid en het stimuleren van innovatie. De samenwerking tussen de overheden, instellingen en maatschappelijke organisaties wordt versterkt. De vraag naar cultuur wordt gestimuleerd, belemmeringen voor ondernemerschap worden weggenomen en het instrumentarium wordt uitgebreid met investeringssubsidies en fiscale faciliteiten.
De partners onderstrepen dat het stuk geen 'handleiding voor de bezuinigingen' is. De visie is ontwikkeld voor de lange termijn: ook zonder bezuinigingen zou een herziening nodig zijn. De aangekondigde bezuinigingen zijn disproportioneel en brengen de sector grote schade toe; de sector pleit daarom nog steeds voor proportionele bezuinigingen.
De cultuursector is verenigd in de Tafel van Zes, een samenwerkingsverband van de Federatie Cultuur, FNV KIEM/de Federatie van Kunstenaarsverenigingen, de publieke cultuurfondsen, de sectorinstituten, Kunsten '92 en de Cultuurformatie. Gezamenlijk vertegenwoordigen de zes partners verreweg het grootste deel van de cultuursector.
Het gemeenschappelijke voorstel is uniek: een dergelijke brede samenwerking is nog niet eerder voorgekomen. De cultuursector wil hiermee een invloed uitoefenen op de politiek en het debat over de aangekondigde bezuinigingen.
Amsterdam, 10 december 2010
MEER CULTUUR(COACHES) OP BREDE SCHOLEN
De Cultuurformatie heeft onderzoek gedaan naar de ervaringen van de eerste 130 cultuurcoaches. De uitkomsten daarvan leest u in de publicatie 'Cultuurcoach schakel tussen school en culturele instelling.' Ook staan daar opinies van een vijftal kritische maar zeer betrokken deskundigen. Zij geven aan dat veranderingen in het cultuuronderwijs nodig zijn en zijn enthousiast over de rol die cultuurcoaches daarbij kunnen spelen.
In het hart van de actualiteit
Onderwijsminister Van Bijsterveldt wil, naar aanleiding van het wereldwijde PISA-onderzoek naar leerprestaties, dat het onderwijs terugkeert naar hun kerntaken. Uit ons onderzoek naar de ervaringen van de cultuurcoaches blijkt dat goed cultuuronderwijs prima aansluit bij de kernvakken en dat leerprestaties er door verbeteren.
Staatssecretaris Zijlstra van Cultuur wil zich, zo blijkt uit zijn beleidsbrief aan de Tweede Kamer, vooral richten op de culturele ontwikkeling van leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs en op hun leraren. In het opiniestuk waar onze publicatie mee begint, wordt uitgewerkt hoe de komst van (veel meer) cultuurcoaches dit toekomstperspectief dichter bij kan brengen.
De Cultuurformatie zoekt met deze publicatie het debat met alle betrokkenen. Onze grootste wens daarbij is dat we een toekomstperspectief weten te schetsen dat de cultuur- en onderwijswereld kan inspireren en dat we zo samen een programma kunnen ontwerpen en uitvoeren voor een duurzame aanpak van het cultuuronderwijs.
Uw reactie op de inhoud van 'Cultuurcoach schakel tussen school en instelling' is welkom via mail: secretariaat@cultuurformatie.nl
Het onderzoek werd afgelopen 9 december in de Meervaart te Amsterdam gepresenteerd op de druk bezochte derde Nationale Kennisdag over Brede Scholen, Sport en Cultuur en is aangeboden aan de bewindspersonen voor cultuur, onderwijs en sport.
De Cultuurformatie is, samen met onder meer NOC*NSF en de VNG, partner bij de uitvoering van de Kabinetsimpuls Brede Scholen, Sport en Cultuur. De komst van enkele duizenden formatieplaatsen op en rond brede scholen wordt met dit OCW-VWS-project mogelijk gemaakt.
Amsterdam, 10 december 2010
Zijlstra over participatie en educatie
"Het regeerakkoord onderstreept het belang van participatie, amateurkunst en volkscultuur. Ruim 7,5 miljoen Nederlanders beoefenen in hun vrije tijd kunst.
Het is belangrijk om alle kinderen actief in aanraking te brengen met cultuur. Ik wil mij daarom vooral richten op de culturele ontwikkeling van leerlingen in primair en voortgezet onderwijs en hun leraren. Binnen de basisinfrastructuur zal ik toegankelijkheid voor kinderen en jongeren borgen. Educatie is dan ook een criterium bij aanvragen."
Klik hier voor de volledige brief van staatssecretaris Zijlstra aan de Kamer en hier voor zijn brief aan de Raad voor Cultuur.
RECHT OP CULTUURONDERWIJS
Educatie is niet alleen een proces voor het verwerven van kennis, maar ook en vooral een training om culturele vaardigheden aan te scherpen. Daarom behoort cultuuronderwijs een integraal onderdeel te zijn van educatie, vinden Hans Muiderman en Dirk Monsma. 'Sterker nog, educatie zonder cultuuronderwijs zou geen educatie mogen heten'.
Minimaal twee uur cultuuronderwijs per week
Dirk Monsma en Hans Muiderman zijn in de wereld van cultuur en school geen onbekende. Zij signaleren dat het aantal vakdocenten sterk is teruggelopen en de kennis over cultuuronderwijs in het primair onderwijs zienderogen verdampt. Maar zij denken ook dat met cultuurcoaches de cultuureducatie weer terug kan worden gebracht naar de kern van de school. Zij vinden dat elk kind tien jaar lang recht heeft op minimaal twee uur cultuuronderwijs per week, en dat de brede scholen hiermee zouden moeten beginnen. Een uur binnen de traditionele schooltijd en minimaal een uur in de verlengde schooltijd samen met een culturele instelling. In het opiniestuk, waarmee deze publicatie begint, wordt uitgewerkt hoe de komst van (veel meer) cultuurcoaches dit toekomstperspectief dichterbij kan brengen.
Lees hier verder over het onderzoek en de mening van Monsma en Muiderman.
De Cultuurformatie Nieuwsbrief
van 9 juli is hier te lezen
9 juli 2010
Cultuursector samen in de duinen
Zonnewende werpt nieuw licht op strategie
Hoe moet de cultuursector de komende bezuinigingsoperatie tegemoet treden? Met facts en figures, door elitekunst te populariseren, niet defensief maar assertief te zijn of toch het thema van de culturele identiteit aan te snijden?
Tijdens de Zonnewendebijeenkomst, die op 21 juni 2010 plaatsvond in Hotel Blooming in Schoorl, bogen de genodigden zich op initiatief van de Cultuurformatie over een effectieve strategie op de korte, middellange en langere termijn.
Volgens gastspreker Frank de Grave werken argumenten als ‘het verheffen van de onderklasse’ of ‘in een beschaafd land hoort cultuur’ nu niet. ‘Als het om financiën gaat zijn de politieke besluiten quick and dirty. Publicist Bas Heijne memoreerde dat er altijd al tegen kunst en cultuur aan gebokst is: ‘vroeger kwam de agressie van links en u moet nu niet zo geschokt zijn door de PVV’.
Aan het einde van een dag vol levendige gesprekken onder leiding van Ruben Maes, worden de contouren zichtbaar van een strategische toekomstagenda voor de cultuur- en erfgoedsector. Enthousiast wordt het idee omarmd om aan de kabinetsformateur een boodschap te sturen namens de gehele sector die in enkele regels is samen te vatten: ‘wanneer er bezuinigd moet worden willen wij overlegpartij zijn. Wij gaan dan budgetkrimp en hervormingen aan elkaar verbinden en wij hebben daarvoor een aantal ijkpunten in het vizier.’
Het volledige verslag van de bijeenkomst is hier te vinden.
Tweede werkconferentie ‘Omroep en Cultuur’ in IJkantine
“Meer ruimte voor avontuurlijk gedrag”
Op 27 april vond de tweede werkconferentie over de samenwerking tussen de publieke omroepen en culturele instellingen plaats in de IJ Kantine te Amsterdam.
Een vijftigtal mensen uit de culturele sector en de (publieke)media ging met elkaar in gesprek onder leiding van Hans van Beers. Aan het programma werkten onder anderen mee:
Marjan Hammersma (directie media OCW), Monique Vogelzang (directie kunsten OCW), Madeleine de Cock Buning (Commissariaat voor de Media), Ruurd Bierman (NPO) en Bert Holvast (Cultuurformatie).
Samenwerkingsprojecten tussen de AVRO en het Nederlands Uitburo, tussen Radio 4 en orkesten en ensembles, tussen NPS/het Klokhuis en het Nationaal Historisch Museum werden gepresenteerd.
Het verslag van de bijeenkomst is hier te downloaden, net als de ‘snelcursus mediarecht’ van het Commissariaat voor de Media. Ook is hier meer achtergrondinformatie te vinden.
Over de voortgang van de drie besproken projecten volgt nadere informatie. Zo ook over de manier waarop de Cultuurformatie, in samenspraak met onder meer het Ministerie van OCW, het Commissariaat voor de Media en brancheorganisaties de 'ruimte voor avontuurlijk gedrag' wil blijven verkennen en ondersteunen.
De bijeenkomst werd georganiseerd door het Ministerie van OCW, de Nederlandse Publieke Omroep en de Cultuurformatie.
Werkconferentie 27 april 2010
Samenwerking publieke omroep & culturele instellingen: resultaten en vervolgstappen
In juni 2008 vond er een werkconferentie plaats over de samenwerking tussen de omroep en de culturele sector.
Op 27 april organiseren de Publieke Omroep (NPO), het Ministerie van OCW en de Cultuurformatie een vervolgbijeenkomst in de IJ-kantine te Amsterdam.
Een belangrijk onderdeel van de middag zal bestaan uit de presentatie van enkele casussen die model kunnen staan voor het daadwerkelijk verder brengen van de samenwerking omroep vs culturele instellingen. Klik hier voor een toelichting op het doel en programma van de middag, het verslag van de bijeenkomst in 2008 en een brief van het Commissariaat voor de Media over samenwerkingsprojecten.
De werkconferentie is met name bedoeld voor mensen die binnen de omroepen of in het culturele veld betrokken zijn bij het uitdenken en uitvoeren van samenwerkingsprojecten.
Wilt u ook deelnemen? Stuur dan voor 19 maart een mail aan secretariaat@cultuurformatie.nl Ook kunt u ons laten weten of u betrokken bent bij een samenwerkingsproject dat op deze bijeenkomst aan de orde zou kunnen komen.
‘Combineren kun je leren’
Cahier cultuurcoach nu verkrijgbaar
Cultuurcoaches werken op en rond brede scholen en slaan een brug tussen het onderwijs en culturele instellingen. Enkele honderden van deze nieuwe (structurele!) 'combinatiefunctionarissen' worden in het kader van de Impuls brede scholen, sport en cultuur aangesteld. In tientallen gemeenten zijn cultuurcoaches al aan de slag. De Cultuurformatie bracht een cahier uit met daarin een levendig beeld van de veelzijdige praktijk en de mogelijke profielen van cultuurcoaches. Ook leest u over het debat dat een honderdtal praktijkmensen met elkaar voerde tijdens de tweede landelijke kennisdag.
De Cultuurformatie werkt voor de invoering van de nieuwe combinatiefuncties samen met de sportkoepel NOC*NSF, de onderwijskoepels en de Vereniging Sport en Gemeenten.
Is uw interesse gewekt of wilt u het cahier bestellen? Kijk op www.cultuurcoach.org voor meer informatie of stuur een mail aan secretariaat@cultuurformatie.nl
18 december 2009
Het OBSERVATORIUM 2010 slaat aan
Hoe speelt de culturele sector in op demografische ontwikkelingen, veranderingen in het publieke domein en consumentenontwikkelingen? Met behulp van het OBSERVATORIUM neemt de cultuursector het debat over de toekomst van de sector in eigen hand. In de loop van 2010 wordt vanuit verschillende invalshoeken ingezoomd op problemen en kansen die zich aandienen voor de culturele sector. Een bondige strategische agenda voor de komende tien jaar moet in september het resultaat zijn.
Dit initiatief van Cultuurformatie-aandeelhouders heeft tot stimulerende reacties geleid uit de sector maar ook van daarbuiten. De PGGM zal het OBSERVATORIUM financieel en inhoudelijk ondersteunen. Hendrik Beerda Brand Consultancy werkt in december aan een analytische startnotitie. Mediamatic bouwt een online platform met als doel een actieve discussie op gang te brengen over de toekomst van de culturele sector.
18 december 2009
Het OBSERVATORIUM op 20 januari op
de s.s. Rotterdam
Op 20 januari wordt het online discussieplatform gelanceerd en gaan mensen uit de culturele sector,
bedrijfsleven, wetenschap en de samenleving met elkaar in gesprek over de strategische agenda
van de culturele sector. Deze bijzondere bijeenkomst vindt plaats op een prachtige, nieuwe locatie:
het klassieke stoomschip de s.s. Rotterdam, liggend op de rede voor Katendrecht.
Dit spectaculair gerestaureerde vlagschip van de Holland Amerikalijn zal vanaf februari opengaan
maar biedt ons nu al onderdak. Op deze middag vindt ook de kick-off plaats van het kennis-programma Innovatieregeling Cultuuruitingen dat zal worden uitgevoerd door Kennisland, de Baak en Mediamatic. Minister Plasterk zal op de s.s. Rotterdam de eerste zes innovatieve projecten van
wal steken.
18 december 2009
Jet Bussemaker houdt van cultuurcoaches
Ruim 300 mensen kwamen op 10 december op uitnodiging van NOC*NSF, de Cultuurformatie en de onderwijskoepels bijeen in Stadion de Galgenwaard te Utrecht voor de tweede landelijke kennisdag over ‘brede school, sport en cultuur’.
De Cultuurformatie stimuleert de komst van cultuurcoaches in het onderwijs, mensen die met één been in het onderwijs en met één been in de cultuur staan. In haar openingswoord omarmde staatssecretaris voor sport Bussemaker het begrip cultuurcoach. Ze vond dat veel beter ‘bekken’ dan het trage woord ‘combinatiefunctie’ dat toch een associatie oproept van ‘mensen die achter bureaus stapels papier heen en weer schuiven’. Bussemaker ziet die functie vooral uitgevoerd door mensen die ‘in de klei staan’.
De Cultuurformatie organiseerde op deze dag een viertal gesprekken met zo’n tachtig zeer betrokken praktijkmensen. In een overvolle zaal debatteerden zaal en panelleden onder leiding van Hans Muiderman en Arend de Geus. ‘Geen gezeur over formele details of te abstract beleid’, aldus Hans Muiderman. ‘En als het gesprek abstract werd dan had het tegelijkertijd ook diepte. Dan blijkt dat het cultuuronderwijs in een dorp in de provincie met vooral erfgoed, iets heel anders is dan het urban culturele onderwijs van de grote stad. Maar als je wat dieper doorpraat is er ook een fundamentele overeenkomst: de motivatie om het begrip culturele identiteit van nieuwe betekenissen te voorzien. Heerlijk, zo'n zaal vol bruggenbouwers tussen cultuur en school, dat maak ik niet dagelijks mee.’
Begin februari komt er een boekje uit met rapportages van de gesprekken en achtergrondinformatie over profielen van cultuurcoaches. Voor wie nu al meer wil weten over de praktijk: zie www.cultuurcoach.org
Op 25 november schreef staatssecretaris Dijksma van onderwijs een opiniestuk in de Volkskrant onder de titel ‘We kunnen niet meer zonder brede school’. Bert Holvast en Dirk Monsma reageerden daar kritisch op: ‘Dijksma gaat niet ver genoeg’.
18 december 2009
Kennispartners Innovatieprogramma bekend
De Baak, Mediamatic en Kennisland zullen in opdracht van OCW de eerste fase van het kennis-programma Innovatieregeling Cultuuruitingen uitvoeren. Daarmee is het innovatieprogramma,
ontworpen in samenspel tussen de Cultuurformatie en het Ministerie van OCW alsnog compleet:
naast de financiële ondersteuning van projecten komt er nu ook een programma dat de gehele
sector toegang geeft tot kennis, expertise en nieuwe netwerken. Op 20 januari vindt de aftrap
plaats op de s.s. Rotterdam. Zie ook boven onder OBSERVATORIUM.
Op 1 april sluit de tweede termijn voor het indienen van projecten.
Zie voor het kennisprogramma: www.kennisland.nl
Meer informatie over de regeling is te vinden op: www.senternovem.nl/Innovatiecultuuruitingen
OBSERVATORIUM 2010 staat in de startblokken
Naar een strategische agenda voor de culturele sector
Op de aandeelhoudersvergadering van 27 oktober besloot de Cultuurformatie een traject uit te zetten waarbij tussen november 2009 en september 2010 vanuit verschillende invalshoeken wordt ingezoomd op problemen en kansen die zich aanbieden voor de sector.
Dit toekomstverkennende traject wordt in september 2010 afgerond met de presentatie van een aansprekend rapport. Met als spil een bondige strategische agenda voor de brede culturele sector voor de komende tien jaar. Deskundigen van buiten de sector worden geraadpleegd en er wordt gebruik gemaakt van wat er al door anderen aan toekomstscenario’s is onderzocht. “We kijken verder dan de korte termijn, over de landsgrenzen heen en altijd de relatie cultuur en samenleving centraal stellend”.
Werkgroep 20?
Het kabinet stelde na Prinsjesdag op negentien beleidsterreinen werkgroepen in die moeten onderzoeken of er alternatieven voor het beleid mogelijk zijn die geld besparen. Elke werkgroep moet een plan uitwerken dat de uitgaven structureel met 20 procent verlaagt. Op deze manier wil het kabinet 35 miljard euro bezuinigen. Voor de cultuursector is door het Kabinet geen werkgroep ingesteld. De Tweede Kamer heeft inmiddels uitgesproken dat ook de cultuursector moet worden meegenomen in de brede heroverwegingsoperatie van het Kabinet. Deze ontwikkeling maakt het des te relevanter om in het debat over de toekomst van de sector het initiatief in eigen hand te houden. Dan kan tegenspel worden geboden tegen buitenstaanders die met een louter financiële bril naar onze sector gaan kijken. Wanneer het maatschappelijk rendement als vertrekpunt wordt genomen hoeft de culturele sector niet bij voorbaat bang te zijn voor iedere heroverwegingsoperatie (en is het ook niet nodig de sector krampachtig heilig te verklaren of zijn rol te beperken tot troostbrenger in donkere crisisdagen, zoals in de Tweede Kamer gebeurde).
Vijf aanvliegroutes
De voorbereidingen van het OBSERVATORIUM zijn inmiddels in volle gang. In december komt een analytisch startdocument beschikbaar waarin een vijftal thema’s wordt uitgewerkt waaronder demografische ontwikkelingen, veranderingen in het publieke domein en consumentenontwikkelingen. In januari zal dit document worden gepresenteerd en bediscussieerd. In de periode februari – juni vinden er maandelijkse discussiebijeenkomsten plaats waarbij steeds één van de vijf thema’s uit het startdocument centraal staat, met mensen van binnen en van buiten de sector. Een redactiegroep zorgt voor inhoudelijke afstemmingen tussen en verdieping van de thema’s en activiteiten. Zij zet expedities uit naar wetenschappelijke bureaus, onderzoekers, publicisten en andere relevante buitenstaanders.
Het OBSERVATORIUM wordt mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van PGGM.
Wie nu al een inhoudelijke bijdrage wil leveren aan het OBSERVATORIUM of bij een van de vijf thema’s betrokken wil worden kan dat laten weten aan Bert Holvast, procescoördinator van de Cultuurformatie, via secretariaat@cultuurformatie.nl
6 juli 2009
Innovatieregeling beloont nieuwe verbindingen
De Innovatieregeling voor de culturele sector 2009-2012 werd donderdagmiddag 2 juli in een overvolle Tolhuistuin in Amsterdam-Noord gepresenteerd. Naast mensen uit de sector, waren veel bezoekers ook afkomstig uit andere branches, waardoor gezamenlijk naar nieuwe initiatieven kon worden gezocht. Eén van de speerpunten van de innovatieregeling.

Vruchtbare samenwerking
Na drie rondes tafelgesprekken waarbij negen verschillende onderwerpen uit de Innovatieregeling aan bod kwamen, nam Judith van Kranendonk, directeur-generaal Cultuur en Media op het ministerie van OCW, het woord. Zij vertelde de toehoorders dat minister Plasterk de komende vier jaar subsidie beschikbaar stelt voor de Innovatieregeling. “Hiermee hopen we de culturele sector te stimuleren, prikkelen en bewegen om te innoveren en connecties aan te gaan met de rest van de samenleving.”
Dit jaar is er drie miljoen euro beschikbaar voor projecten die vóór 1oktober bij een speciaal daarvoor aangewezen commissie worden ingediend. Ook hier staat samenwerking en verbinding weer voorop.

Judith van Kranendonk en Bert Holvast brengen een toast uit op
de
Innovatie-
regeling. foto Gerlinde de Geus
Elkaar helpen om equipes op de been te krijgen
Omdat de tijd tussen zomervakantie en de indientermijn van 1 oktober kort is, komt er een vervolg op de ontmoeting in de Tolhuistuin. Op 2 september is er een bijeenkomst in Eindhoven en op 3 september in Amsterdam. Dat worden concrete brainstormsessies voor mensen met ideeën en plannen voor de innovatieregeling. Wie belangstelling heeft om deel te nemen aan deze sessies kan zich aanmelden via secretariaat@cultuurformatie.nl
Maar wie wil deelnemen wordt wel gevraagd aan te geven hoe ver de plannen zijn en naar welke aanvullende expertise of contacten hij of zij op zoek is. De deelnemers kunnen elkaar dan helpen om ‘equipes’ op de rit te krijgen voor de regeling en het kennisdelingprogramma.
Voor vragen over de innovatieregeling kan men vanaf nu terecht bij de helpdesk van SenterNovem: http://www.senternovem.nl/innovatiecultuuruitingen/l
Lees verder een verslag van Kim Loohuis, de aantekeningen die Peter IJzerman maakte bij het onderwerp ‘Inspelen op culturele, technische en sociale ontwikkelingen’ en de opmerkingen van Berend Dikkers naar aanleiding van het onderwerp ‘Versterken van het maatschappelijk draagvlak’.
Het programma van de bijeenkomst in de Tolhuistuin is hier te downloaden.
Voor meer foto's van deze dag klik hier.
4 juni 2009
Verwacht: advies aan de minister van OCW
Eigen inkomstennormen voor de cultuurproducerende instellingen in de basisinfrastructuur
Onder de titel ‘NIBIS’ (Nieuwe Inkomstennormen Basis Infrastructuur) is in de periode februari – mei 2009 intensief overleg gevoerd tussen vertegenwoordigers van brancheverenigingen en platforms uit de cultuur- en erfgoedsector en medewerkers van het ministerie van OCW. Het doel van het overleg was om de minister van OCW een voorstel te doen voor nieuwe eigen inkomstennormen voor de cultuurproducerende instellingen in de basisinfrastructuur. Half juni wordt het definitieve advies aan de minister verwacht.
Het overleg vindt zijn oorsprong in het overleg dat op 15 januari plaatsvond tussen de minister en de Cultuurformatie over de uitvoering van de beleidsbrief Cultuurprofijt. Het overleg werd geleid door een onafhankelijke voorzitter, de heer Carel van Eykelenburg, voorzitter van de Raad van Bestuur van de Bank Nederlandse Gemeenten. Het overleg werd secretarieel ondersteund door het ministerie.
Deze normen zijn een onderdeel van het beleid dat in de brief Cultuurprofijt van juni 2008 is geformuleerd. De kern van dit beleid – het versterken van het maatschappelijk draagvlak voor cultuur, ook in financiële zin – maakt deel uit van de door de sector en de minister gedeelde ambities. Deze normen moeten op een ambitieuze en realistische wijze culturele instellingen prikkelen het eigen verdienvermogen te benutten en te ontwikkelen. Het resultaat zal zijn dat culturele instellingen meer armslag krijgen om activiteiten uit te voeren
Crisis maakt perspectief onzeker
Sinds de publicatie van de brief Cultuurprofijt in juni 2008 is de economische situatie verslechterd. De economische crisis heeft zeker invloed op de mogelijkheden van culturele instellingen om eigen inkomsten te verwerven. Tegelijkertijd maakt dit de verbreding van de financiële basis onder de sector en stimulering van het ondernemerschap des te belangrijker. Dit onzekere toekomstperspectief zal van invloed zijn op de fasering en de toepassing van de nieuwe inkomstennormen.
Medio juni is het eindadvies aan de minister op te vragen bij het secretariaat.
Het verslag van de startbijeenkomsten is hier te lezen.
4 juni 2009
'Impuls brede scholen, sport en cultuur' in uitvoering
CULTUURCOACHES leggen vitale verbindingen
Cultuurcoach (combinatiefunctie cultuur) is een nieuwe functie in en rond Brede Scholen. Hij heeft één werkgever en is actief voor de sectoren cultuur en onderwijs. Cultuurcoaches versterken de brug tussen educatieve afdelingen van cultuurinstellingen en het onderwijs.
Cultuurcoaches kunnen elkaar nu ontmoeten op www.cultuurcoach.org, een platform voor kennisuitwisseling en collegiale contacten. Ook informeert en inspireert de website scholen, culturele instellingen en overheden over de mogelijkheden die deze nieuwe functies bieden.
Portretten van cultuurcoaches, dagboekverslagen, reacties uit het veld en praktische informatie, zoals een aantal mogelijke functieprofielen, geven op de website de bezoeker inzicht in het werk van de combinatiefunctie cultuur. Daarnaast nodigt de site cultuurcoaches uit om zich aan te sluiten bij het netwerk en hun kennis te delen.
De website is een initiatief van de Cultuurformatie, zij ondertekende op 10 december 2007 de 'Impuls brede scholen, sport en cultuur'.
Andere ondertekenaars waren bewindslieden van VWS en OCW, vertegenwoordigers van de VNG, NOC*NSF, en de Verenigde Bijzondere Scholen (VBS). Met hun handtekening verklaarden de partijen de Impuls tot een succes te willen maken. De stuurgroep brede scholen van de Cultuurformatie bestaat uit Martine Fransman (Kunstenaars&CO), Eeke Wervers (Cultuurnetwerk), Jeptha Hermelink (TIN), Leo Hegge (VSCD / Kunstconnectie), Alex le Mat (VSCD / Kunstconnectie), Wies Rosenboom (Kunstfactor), Piet Roorda (Kunstfactor), Florielle Ruepert (Erfgoed Nederland), Nanou Kurstjens (MCN), Caroline Heijer (ProBiblio) en Marian van Miert (Cultuurformatie).
www.cultuurcoach.org wordt mogelijk gemaakt door een subsidie van OCW.
19 december 2008
Cultuurformatie in januari in gesprek met Ronald Plasterk
Hoe gaan brancheverenigingen en het departement OCW in 2009 werken aan nieuwe eigen-inkomstennormen voor culturele instellingen? Waar kan het nieuwe stimulerings- en innovatiebudget de komende vier jaar voor worden gebruikt en hoe wordt de toekenning geregeld?
Dit zijn twee van de onderwerpen waarover een delegatie van de Cultuurformatie half januari in gesprek gaat met minister Ronald Plasterk. Andere onderwerpen zijn: de voortgang in de samenwerking met de publieke omroep, de samenwerking met NOC*NSF rond de combinatiefuncties brede scholen, sport en cultuur en de stappen richting een betere organisatie en representatie van de culturele sector.
Lees ook de verslagen van eerdere gesprekken tussen de Cultuurformatie en de minister van 1 mei 2007, van 19 juni 2007 en van 26 mei 2008.
19 december 2008
De mediawet nader bekeken
Zowel de omroepen als de culturele instellingen hebben een culturele taak en er zou onderling beter samengewerkt moeten worden. Maar maakt de huidige mediawet deze samenwerking tussen de omroepen en de culturele sector wel goed mogelijk? In januari vindt hierover een gesprek plaats tussen de Cultuurformatie en het Commissariaat voor de Media.
In de brief van 16 januari 2008 van de Cultuurformatie aan minister Plasterk wordt gewezen op het feit dat wet- en regelgeving samenwerking tussen culturele instellingen en de publieke omroep belemmert. Ook de Commissie Cultuurprofijt adviseerde de mediawet aan te passen, zodat samenwerkingsvormen verruimd kunnen worden. Op 9 juni 2008 heeft een informele werkconferentie plaatsgevonden tussen vertegenwoordigers van de publieke omroep, van betrokken departementen en uit het culturele veld. Het Commissariaat voor de Media heeft op zich genomen de mediawettelijke problemen op een rijtje te zetten en te bezien of deze inderdaad intensieve en nieuwe samenwerkingsvormen onmogelijk maken.
Het Commissariaat heeft ons nu een nauwgezet overzicht van de (on)mogelijkheden van de wettelijk bepalingen aangeboden. In deze brief worden de achtergronden bij de wens tot samenwerking, de mediawettelijke regels en de voorwaarden die het Commissariaat aan de samenwerking wil stellen besproken. Het Commissariaat beraadt zich op aanpassing van het beleid, maar wil dat niet doen zonder daarover eerst met de culturele sector te overleggen.
Bijbehorende documenten:
- De brief van de Cultuurformatie d.d. 16 januari 2008 aan minister Plasterk
-
Het verslag van de werkconferentie over samenwerking tussen de omroep en de culturele sector d.d. 9 juni 2008
-
De brief van het Commissariaat voor de Media d.d. 2 oktober 2008
19 december 2008
Publieke omroep over de rechtenproblematiek
De nieuwe media bieden kansen voor intensieve samenwerking tussen culturele instellingen en omroepen. De auteursrechten moeten daarbij dan wel goed geregeld worden. De Raad van bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep heeft hierover door een werkgroep een lijvig rapport laten opstellen.
In dit rapport Recht in uitvoering wordt ingegaan op het rapport Cultuurprofijt en wordt een aantal aanbevelingen gedaan voor “een toekomstbestendig en modern rechtenbeleid”. Het komen tot een omroepbrede OmroepRechtenOverleg (ORO) maakt daar onderdeel van uit. Daarbij is ook advies gevraagd aan het Centrum Intellectuele Eigendomsrechten (CIER) van de Rijksuniversiteit van Utrecht. De aanbevelingen over de toekomstige rechtenverwerving zijn dermate ingrijpend dat de culturele sector er goed aan doet deze serieus te onderzoeken.
In het voorjaar worden hierover gesprekken georganiseerd. De Cultuurformatie vraagt belangenorganisaties haar te informeren over reacties of vragen bij dit complexe rapport.
Lees je hier het rapport ‘Recht in uitvoering’
3 juli 2008
Tweede Kamer steunt Cultuurprofijt
Oogsten in de dwaaltuin
Op de zomerborrel in de tuin van het Theater Instituut hebben we afgelopen vrijdag op waardige wijze een enerverend werkseizoen afgerond. TIN-directeur Henk Scholten verwoorde in zijn openingstoast de breed gedeelde verwondering over hoever we in een jaar tijd gekomen zijn met de samenwerking binnen de Cultuurformatie. In het kamerdebat van de dag ervoor bleek dat de politieke steun voor het uitvoeringstraject Cultuurprofijt, een boreling van de Cultuurformatie, groot is bij bijna alle partijen. Naar aanleiding van dat kamerdebat, waarin de polarisatie rond het advies van de Raad voor Cultuur en het benodigde budget een dominante rol speelde, wierp Henk Scholten de vraag op of de Cultuurformatie na de zomer ook rond dit dossier een verbindende, inhoudelijk gefundeerde rol zou kunnen spelen.
Vervolgens ontving OCW-Directeur Ocker van Munster het eerste exemplaar van het ‘estafettestokje’, het verslag van de gesprekken over de organisatie van de culturele sector. Hij sprak het tuingezelschap luchtig en waarderend toe. Ook ten departemente leeft het opgeluchte gevoel dat het nu mogelijk is door te groeien naar andere, inhoudelijk gedreven verhoudingen tussen sector, politiek bestuur en maatschappij.
Over welk pad daar bij hoort, staat veel waardevols in het estafetteverslag, vindt Ocker van Munster. Bij de derde toast werd Martijn Sanders door de Cultuurformatie nadrukkelijk bedankt voor de rol die hij, samen met de andere leden van de Commissie Cultuurprofijt, heeft willen spelen in het hele, afbreukgevoelige traject rond het herijken van het vermaledijde profijtbeginsel van het Kabinet.
Op de zomerborrel bleek dat er veel belangstelling bestaat om te participeren in de drie regiegroepen die door de Cultuurformatie worden samengesteld in de aanloop naar de werkconferentie die in oktober wordt georganiseerd. Het gaat om groepen rond de volgende onderwerpen.
- Regiegroep 1: Naar nieuwe inkomstennormen
- Regiegroep 2: Naar een innovatiebudget voor de sector
- Regiegroep 3: Naar een betere organisatie van de culturele sector
De bedoeling is dat elke aandeelhouder deel uit maakt van (minimaal) één van de regiegroepen. Half augustus volgt nader bericht over werkwijze, tijdspad en ondersteuning van de groep.
De brief van minister Plasterk aan de Tweede Kamer: http://www.minocw.nl/documenten/19044.pdf
25 juni 2008
Cultuurformatie schrijft aan Tweede Kamer
Investeringsbudget van € 15 miljoen schept kansen voor slimme innovatie
In de brief van minister Plasterk (DK/B&B/19044) die donderdag in de Tweede Kamer wordt besproken, wordt het advies van de Commissie Cultuurprofijt op een zorgvuldige wijze omgezet in een pakket maatregelen. Zo vindt de Cultuurformatie.
Er wordt voldoende vaart gemaakt om de omslag die in de culturele sector gaande is, te ondersteunen en er wordt voldoende tijd genomen om maatregelen (met name de normen voor eigen inkomsten) goed en zorgvuldig te ontwikkelen.
De komst van een jaarlijks investeringsbudget van € 15 miljoen biedt perspectief op versterking van de basisinfrastructuur en schept kansen om innovatie in de culturele sector op slimme wijze te stimuleren.
Bij de nadere uitwerking van het advies is de sector bereid het voortouw te nemen, zo staat in de bijgesloten brief van de Cultuurformatie aan de Tweede Kamer.
Van bot bezuinigingsplan naar hefboom voor verandering
De Cultuurformatie memoreert in haar brief dat er bij de start van de huidige kabinetsperiode een onbezonnen en voor de culturele sector zeer schadelijk besluit lag om, onder het motto van het profijtbeginsel, € 50 miljoen per jaar te bezuinigen op cultuur. Nu staan de zaken er geheel anders en beter voor. Er rest nog een bezuiniging van € 10 miljoen per jaar en daar staat een investeringsimpuls van € 15 miljoen per jaar tegenover.
De komst van het budget van € 5 miljoen per jaar (vanaf 2009) voor innovatie en ontwikkeling ziet de Cultuurformatie als een bevestiging dat zij er, met de minister, in geslaagd is het ‘profijtbeginsel’ als bot bezuiniginginstrument fundamenteel te herijken tot een hefboom voor verandering. Het aanbod van de Cultuurformatie om er voor te zorgen dat er vanuit de sector zelf voorstellen komen voor de uitwerking van het € 5 miljoen innovatiebudget heeft minister Plasterk aanvaard.
Alibi voor gebruik kaasschaaf verdwijnt
Dat de minister de ‘kaasschaaf’ inzet bij het innen van de € 10 miljoen bezuinigingen wordt betreurd en volgens de Cultuurformatie moet het echt de laatste keer moet zijn dat de minister een alibi geboden wordt om dit botte en per definitie pijnlijke instrument in te zetten. Wanneer er in 2009 nieuwe eigen-inkomstennormen worden ontwikkeld en vooraf duidelijk is welke cultuur-politieke ijkpunten de overheid (en haar adviesorgaan!) hanteert bij de toedeling van publiek geld, wordt het mogelijk in het vervolg dit soort budgettaire keuzes te maken op basis van beleid in plaats van op een generieke boekhoudkundige exercitie.
Klik hier voor de brief van de Cultuurformatie aan de cultuurwoordvoerders van de Tweede Kamer
9 juni 2008
De Cultuurformatie sprak opnieuw met
minister Plasterk
CULTUURPROFIJT WORDT ZORGVULDIG UITGEVOERD
Het derde gesprek met de minister, dat plaatsvond op 26 mei, is een belangrijk gesprek geworden. De delegatie van de Cultuurformatie denkt dat de afspraken die gemaakt zijn over de uitvoering van Cultuurprofijt goed uitpakken voor de sector. Hoe Cultuurprofijt stapsgewijs wordt ingevoerd, staat te lezen in de brief van de minister aan de Tweede Kamer. De verwachting is dat de Tweede Kamer op donderdagmiddag 26 juni hierover een debat voert.
Restant bezuiniging blijft complicatie
De minister gaf aan geen mogelijkheid te zien om de oorspronkelijke taakstelling van 50 miljoen, al verlaagd naar 10 miljoen, nog verder te verlagen. Gelukkig is het wel mogelijk de bezuiniging vertraagd in te voeren, de helft in 2009 en het gehele percentage in 2010. Belangrijk is dat het nieuwe stimuleringsbudget van 15 miljoen per jaar in 2010 volledig beschikbaar zal zijn en dat daarmee instellingen de kans krijgen het gekorte bedrag terug te verdienen. Wanneer het matchingprogramma goed blijkt te werken, kunnen instellingen vanaf 2010 over een ruimer budget beschikken!
Denken in kansen en verantwoordelijkheid
De ambitie om als sector meer eigen verantwoordelijkheid te dragen, vindt bij de minister duidelijk gehoor. Het aanbod van de Cultuurformatie om ervoor te zorgen dat er vanuit de sector een voorstel komt voor de invulling van het nieuwe stimuleringspotje (5 miljoen per jaar) neemt Plasterk over. Ook bij de uitwerking van de nieuwe inkomstennormen kan de georganiseerde sector zelf het voortouw nemen.
In Plasterks brief aan de Tweede Kamer wordt, bijvoorbeeld bij de samenwerking met de publieke omroep en het verbeteren van het belastingregiem, veel ruimte gelaten voor eigen initiatieven vanuit de sector. In een convenant met de overheid kan worden verwoord wat de sector in 2012 zelf bereikt wil hebben en welke rolverdeling met de overheid daarbij hoort. De samenwerking bij de uitvoering van Cultuurprofijt kan een mooie toetssteen zijn op weg naar meer volwassen verhoudingen.
Met wie en met welk mandaat?
De brede delegatie van de Cultuurformatie vertegenwoordigd in het gesprek met de minister niet de culturele sector, met een formeel mandaat, maar zij geeft wel met dit soort overleggen een nieuwe vorm aan de relaties met de overheden en met andere maatschappelijke domeinen. Dit is een aanpak die heel goed aansluit bij de toonzetting en inhoudelijke lijn van de gespreksestafette van de Cultuurformatie (over de organisatie van de sector) die onder leiding van Alexander Rinnooy Kan van start ging. Vanuit deze invalshoek is de gespreksdelegatie zeer gemotiveerd om de met de minister gemaakt afspraken aan te gaan en daarvoor medewerking en mandaat te vragen aan meerdere partijen in het veld.
Aandeelhoudersvergadering zet routekaart uit
De kring van betrokkenen bij de Cultuurformatie blijft groeien. Een lijst van aandeelhouders is te vinden onder de Cultuurformatie is van haar aandeelhouders. Ook staat daar hoe instellingen, door een bedrag tussen de 500 en 5000 euro over te maken, aandeelhouder kunnen worden. Op 17 juni zet de Cultuurformatie een routekaart uit voor consultatie en gesprek binnen de culturele sector over de aanbevelingen voortgekomen uit de gespreksestafette en over de implementatie van het advies Cultuurprofijt.
Lees hier een uitgebreider verslag van het gesprek tussen de Cultuurformatie en minister Plasterk
Gespreksestafette met topbestuurders van start
Naar ‘een helder aanspreekpunt’ voor de culturele sector?
In haar eindrapport doet de Commissie Cultuurprofijt een appèl op de culturele sector om zijn eigen organisatie te verbeteren. “Potentiële partners missen in de cultuursector een duidelijke structuur en een helder aanspreekpunt met (politiek) mandaat” schrijven Martijn Sanders c.s. Deze versterking van de sector wordt gezien als een onmisbare voorwaarde om de maatschappelijke impact van de kunst te kunnen vergroten.
Hoe zou een dergelijk ‘helder aanspreekpunt’ voor de culturele sector er uit kunnen zien? Daarover organiseert de Cultuurformatie een drietal estafettegesprekken. Wat kan de culturele sector daarbij leren van andere maatschappelijke sectoren zoals de sport, de wetenschap, de creatieve industrie? SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan zal bij het eerste gesprek op 15 april als gespreksleider en raadgever optreden. Ook topbestuurders als Agnes Jongerius, Loek Hermans, Morris Tabaksblat, Erica Terpstra, Sijbolt Noorda, Hans ten Cate en Bernard Wientjes zijn gevraagd een bijdrage aan de gesprekken te leveren.
In juni worden de uitkomsten van de estafette gebundeld in een mooi document dat als basis kan dienen voor de verdere visievorming op de organisatie van de sector.
Lees hier het verslag van het eerste gesprek onder leiding van Alexander Rinnooy Kan
Het advies van de Commissie Sanders staat op www.cultuurprofijt.nl.
Cultuurformatie organiseert expertmeeting
Uitvoering Rapport Cultuurprofijt is zeer complex
Het advies Meer draagvlak voor cultuur van de Commissie Cultuurprofijt onder voorzitterschap van Martijn Sanders is in de sector overwegend goed ontvangen. Tevens wordt er met grote nieuwsgierigheid en zeker ook met zorg, uitgekeken naar de vertaling van het advies in concrete maatregelen en (financiële) besluiten. Het ministerie van OCW werkt daar nu aan, voert overleg met verschillende belangenorganisaties, met de bestuurlijke partners, de vier grote steden en het Nederlands Fonds voor de Podiumkunsten. Het uitgangspunt van de minister is “zo dicht mogelijk bij het advies van de commissie te blijven”.
De Cultuurformatie organiseert samen met OCW een (ambtelijke) expertmeeting met professionals uit de culturele sector over mogelijke uitvoeringsscenario’s op basis van het rapport van de Commissie Cultuurprofijt. Medio mei zal de Cultuurformatie opnieuw een gesprek voeren met minister Plasterk. Daarna zal de minister zijn inhoudelijke reactie op het advies naar de Tweede Kamer sturen. “Ik hoop en vertrouw erop dat met deze route een belangrijke en onomkeerbare stap gezet kan worden in het vergroten van het cultureel ondernemerschap en daarmee van het maatschappelijk draagvlak voor de cultuur”. Aldus Plasterk in zijn brief aan de Cultuurformatie.
Lees de brief van de Cultuurformatie d.d. 7 maart aan minister Plasterk en het antwoord van de minister d.d. 4 april.
31 januari 2008
Commissie Cultuurprofijt publiceert haar rapport ‘Draagvlak voor Cultuur’
'Met dit rapport heeft de sector goud in handen'
Martijn Sanders en Morris Tabaksblat zijn twee grootmeesters in het mobiliseren van maatschappelijk kapitaal. De andere drie commissieleden, afkomstig van het Nederlands Dans Theater, de VandenEnde Foundation en het Fries Museum, zijn gelouterde cultural entrepreneurs. Wanneer dit gezelschap met een pakket concrete voorstellen komt dan hebben de minister en de culturele sector goud in handen. Als het zo niet lukt om de publieke erkenning voor kunst en cultuur te vergroten lukt het nooit.
Wanneer de minister de bezuiniging van 10 miljoen op de basisinfrastructuur overhaast wil inboeken dan kan dit goud ons nog uit handen worden geslagen. Het moet mogelijk zijn nog dit jaar het stimuleringsbudget van 15 miljoen volledig operationeel te maken. Lukt dat niet dan moet ook rond de 10 miljoen bezuiniging in 2009 pas op de plaats gemaakt worden.
Koplopers belonen, achterblijvers opjutten
Verfrissend is dat de Commissie zowel de minister als ook de sectororganisaties kritisch oproept om de bakens te verzetten. Niet alleen de instellingen maar ook de overheid moet leren zich meer ondernemend te gedragen. De negatieve prikkels die in de huidige subsidiemethodiek verstopt zitten, werken soms als een houdgreep waardoor ondernemerschap belemmerd wordt.
Ook kritische opmerkingen bij de organisatie van de culturele sector snijden hout. Minder versnippering, meer strategische marketing, meer focus op kennisontwikkeling zijn nodig om de innovatiekracht van de sector in een hogere versnelling te krijgen. Het matchingprogramma dat de Commissie voorstelt kan een prachtige hefboom zijn om koplopers in de sector te belonen en achterblijvers op te jutten bij het versterken van het maatschappelijke draagvlak voor de kunsten.
De Cultuurformatie werkt hard aan het versterken van de banden met de publieke omroep. Deze samenwerking met de omroep lijkt nu op de springprocessie van Echternach - drie stappen voorwaarts twee stappen achterwaarts - en kan met het overnemen van de adviezen van Sanders c.s. van veel vrijblijvendheid worden verlost. Het advies van de Commissie om, bij het versterken van de organisatiegraad van de culturele sector, te leren van ervaringen van de sportkoepels spreekt aan. De Cultuurformatie werkt al samen met NOC*NSF bij het bevorderen van sport- en cultuurparticipatie in de 40 krachtwijken van Vogelaar.
Naar een stabiele routekaart om op te varen
Het ontstaan en de opdracht van de Commissie Cultuurprofijt zijn voortgekomen uit de voorjaarsgesprekken (in het 100 dagen traject van het kabinet) tussen de minister en brede delegaties van de Cultuurformatie. Vanuit de ambitie de maatschappelijke waardering voor kunst en cultuur te versterken spant de Cultuurformatie zich in voor het vinden van draagvlak voor het werk van de Commissie Cultuurprofijt. Het resultaat moet een set stabiele langetermijnafspraken zijn waar instellingen, bedrijfsleven, particulieren en overheden op kunnen varen.
De rapportage en voorstellen van de Commissie over deelsectoren als de musea en de podiumkunsten kunnen alleen in samenspraak met deze deelsectoren op haalbaarheid worden getoetst. Zo ontstaat er een samenhangend pakket van maatregelen en een realistische routekaart voor de uitvoering.
Het appèl van de Commissie Cultuurprofijt aan de sector om duurzame allianties op te bouwen met andere sectoren, past in het credo van het Mauritshuis Manifest 'Vitale Verbindingen Versterken'. Op dinsdagavond 5 februari komen de aandeelhouders van de Cultuurformatie in de Amsterdamse Waag bijeen om te kijken hoe de komende maanden het beste verder kan worden gewerkt aan deze allianties. De ontmoeting op 7 februari 2007 in het Haagse Mauritshuis met de top van het bedrijfsleven en vertegenwoordigers van andere maatschappelijke sectoren, waar de Cultuurformatie ten doop werd gehouden, zal dit voorjaar een vervolg 'op niveau' krijgen.
Het volledige rapport van de Commissie Cultuurprofijt 'Draagvlak voor Cultuur’ is te vinden op http://www.cultuurprofijt.nl .
Ook de onderliggende onderzoeksrapporten over Prijs- en inkomstenbeleid Musea en Podiumkunsten en het Programma voor Cultureel Ondernemerschap zijn daar te vinden.
19 december 2007
NOC*NSF en Cultuurformatie
in
de brede Scholen
Actrice Anne-Wil Blankers (namens de Cultuurformatie), sportvrouw Erica Terpstra (namens NOC*NSF) en staatssecretaris Sharon Dijksma (onderwijs) samen op het podium. Zij tekenen de Landelijke Overeenkomst ‘Impuls Brede Scholen, Sport en Cultuur’.
Ook staatssecretaris Jet Bussemaker (sport) was van de partij, Sharon Dijksma tekende mede namens Minister Plasterk van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Kunst partij in de 40 wijken
Het kabinet wil in de 40 krachtwijken met voorrang brede scholen opzetten en rond die scholen 2500 ‘combinatiefuncties’ mogelijk maken. Uit het landelijk cultuurbudget is minimaal 5 miljoen euro beschikbaar voor de Cultuur Impuls Brede Scholen en dit bedrag zal uit gemeentelijke budgetten worden verdubbeld. Er komen honderden nieuwe functies die ingevuld zullen worden door personen die deels in de culturele sector werken en deels in de sport- of de onderwijswereld. NOC*NSF en de Cultuurformatie gaan nauw samenwerken bij de invulling en inhoudelijke ondersteuning van deze combinatiefuncties.
Lees verder in
- Persbericht ‘Vijf miljoen euro voor een Cultuurimpuls in de 40 wijken’
- Voortgangsbericht Brede Scholen van 20 november 2007
- Koersbrief Brede Scholen van augustus 2007
- Tekst Landelijke overeenkomst Impuls Brede Scholen Sport en Cultuur
1 november 2007
Werkconferentie in De Bazel
Draagvlakverkenning met de Commissie Cultuurprofijt
Een bont gezelschap uit de culturele sector, de mediahoek en de marketing komt op 6 november bijeen op uitnodiging van de Cultuurformatie. Het gezelschap zal bestaan uit ongeveer 50 personen, waaronder alle leden van de Commissie Cultuurprofijt.
Met de instelling van de Cie. Cultuurprofijt, onder voorzitterschap van Martijn Sanders, is een beweging losgemaakt die in potentie van grote strategische betekenis is voor de beeldvorming en toekomst van de culturele sector. De centrale opdracht van de werkconferentie luidt: sterke en uitvoerbare ideeën bedenken waar de Cie. Cultuurprofijt mee verder kan. Ook dient de ontmoeting als draagvlakverkenning voor de Cie. Cultuurprofijt. In februari 2008 moet de Cie. Cultuurprofijt haar advies aan minister Plasterk af hebben.
Het versterken van maatschappelijke verbindingen komt in de drie deelsessies aan de orde vanuit verschillende invalshoeken (de samenwerking met de publieke omroep, de verzakelijking van de podiumkunsten en de vermaatschappelijking van het erfgoed). Deze Werkconferentie vindt plaats in gebouw De Bazel, het schitterend gerestaureerde nieuwe onderkomen van het Amsterdamse Stadsarchief aan de Vijzelstraat.
Call for Ideas
Lees hier de impressie van het plenaire gedeelte van de werkconferentie. Lees hier de impressie van deelsessie A, deelsessie B, deelsessie C.
Lees de Voortgangsrapportage van de Commissie Cultuurprofijt op www.cultuurprofijt.nl
1 november 2007
Wanneer culturele sector en omroepen goed
gaan samen werken beschikken zij over een
mega-marketingpower
Drie verkenningstrajecten op de Heideheuvel uitgezet
In september vond in de Media-academie op de Heideheuvel het vervolg plaats op het Sperweroverleg tussen een vijftiental mensen uit de culturele sector en uit de publieke omroep.
Opluchting straalde Harm Bruins Slot, voorzitter van Raad van Bestuur van de publieke omroep, uit in zijn welkomstwoord. "Nu machts- en financiële problematiek naar de achtergrond gaan kan het kompas weer gericht worden op voor de toekomst van de publieke omroep essentiële zaken. Met meer aandacht voor kunst en cultuur maar ook voor wetenschap, kinderprogramma's en, achtergrond journalistiek".
Aan het eind van de ontmoeting werd bij drie onderwerpen een vervolgtraject afgesproken.
- Doorwaadbare plaatsen vinden binnen de complexe rechtenproblematiek.
- Mogelijkheden aanwijzen voor het bundelen en afstemmen bij de besteding van budgetten voor (publieks)onderzoek.
- Een verkenning van het uitbouwen van het digitale kanaal Cultura (en Cultuurshake) tot een joint venture met culturele instellingen.
Lees verder in het verslag
26 augustus 2007
Martijn Sanders presenteert de Commissie Cultuurprofijt
Tijdens het jaarlijkse Uitmarktdebat in Paradiso te Amsterdam heeft Martijn Sanders de taakomschrijving en samenstelling bekend gemaakt van de Commissie Cultuurprofijt. De Commissie kwam tot stand op uitnodiging van minister Plasterk na enkele zeer inspirerende gesprekken met de Cultuurformatie over de cultuurpolitieke agenda voor de komende jaren. Naast commissievoorzitter Martijn Sanders zal de commissie bestaan uit: Jet de Ranitz (vice-voorzitter), Ryclef Rienstra (lid), Morris Tabaksblat (lid), Cees van ’t Veen (lid). Carolien Croon zal de functie van commissiesecretaris vervullen.
De minister kondigde de instelling van de onafhankelijke commissie reeds aan in zijn Hoofdlijnen Cultuurbeleid ‘Kunst van leven’ van 22 juni j.l. De Commissie Cultuurprofijt is gevraagd met voorstellen te komen over:
| 1. |
De wijze waarop verbindingen gelegd kunnen worden tussen de cultuursector en andere maatschappelijke sectoren, redenerend vanuit de eigen kracht en intrinsieke waarde van de cultuur. |
| 2. |
Mogelijkheden om de betrokkenheid bij cultuur te vergroten, ook in financiële zin. |
Geen bezuinigingen op cultuur, wel ombuigingen
Ronald Plasterk zal het advies van Sanders c.s. gebruiken bij de nadere invulling van de extra gelden (een bedrag tussen de 50 -100 miljoen) voor kunst&cultuur welke het kabinet voor de komende regeerperiode ter beschikking heeft gesteld en de ombuigingen binnen dit toegenomen budget.
Eind september presenteert de commissie een beredeneerd Plan van Aanpak. Medio november volgt een eerste tussenrapportage en op uiterlijk 1 februari 2008 de eindrapportage. Deze commissie zal gebruik maken van de gedachtevorming in de drie themawerkgroepen die de Cultuurformatie heeft ingesteld over resp. Cultuur en maatschappij, Verzakelijking en Cultuur&media. Sanders kondigde tijdens het Uitmarktdebat aan dat de Commissie graag gevoed wil worden met concrete ideeën die in de culturele sector of daarbuiten leven. Daarvoor zal een zogenaamde Call for Ideas worden uitgevaardigd, die binnenkort via de website www.cultuurprofijt.nl openbaar wordt gemaakt. De Commissie zal geheel onafhankelijk van zowel de minister als het culturele veld opereren en tot haar advies komen. Onderdeel van het eindadvies zal een rapportage zijn over het draagvlak voor de voorstellen.
Het persbericht van de Commissie Cultuurprofijt en de volledige taakomschrijving van de Commissie Cultuurprofijt kunt u hier downloaden.
22 augustus 2007
Jet Bussemaker, Sharon Dijksma en Ronald Plasterk schrijven…
“Vanaf volgend jaar wil het kabinet het beleid op het terrein van brede scholen, sport en cultuur bundelen en intensiveren. In het regeerakkoord en het beleidsprogramma zijn ambitieuze doelen gesteld die het kabinet graag samen met partners -gemeenten en de onderwijs-, sport- en cultuursector- wil realiseren. VNG en rijk hebben hierover al afspraken gemaakt in het bestuursakkoord.
Het succes van de impuls voor brede scholen, sport en cultuur is mede afhankelijk van een integrale aanpak – een aanpak die zich kenmerkt door samenhang in de beleidsthema’s, bundeling van financiële middelen en samenwerking tussen overheden en maatschappelijke organisaties, zowel op rijksniveau als op lokaal niveau. Ter ondersteuning van deze aanpak stellen de ministeries van OCW en VWS vanaf 2008 een financiële impuls beschikbaar, bestemd voor de inzet van professionals die een brug vormen tussen meerdere sectoren (combinatiefuncties) en zodoende deze sectoren ook verbreden en versterken.
Deze impuls zal in 2008 eerst worden toegepast in de G-31; het -oplopende- budget zal in de
periode 2009-2011 ook ter beschikking komen aan de andere gemeenten.”
De volledige tekst van de Koersbrief van 7 augustus 2007 kunt u hier downloaden
10 juli 2007
Koersbrief brede scholen, sport en cultuur
Voor hun 18e verjaardag moeten jongeren via de open scholen vertrouwd raken met een of meer kunst- en cultuurvormen. Zo luidt één van de concrete doelstellingen die staan in een koersbrief van de bewindslieden voor OCW en VWS. Het gaat dan met name om de uitbouw van brede scholen in alle 40 aandachtwijken van minister Vogelaar.
Voor het eerst maakt de culturele sector via de Cultuurformatie op landelijk niveau, samen met onder meer de sportkoepel NOC*NSF, deel uit van een landelijke regiegroep die de plannen voor versterking van sport- en amateursverenigingen en de invoering van 2500 (!) combinatiefuncties tussen (brede) scholen, sportverenigingen en culturele instellingen gaat uitwerken. Dit kan bijvoorbeeld nieuwe perspectieven bieden voor de terugkeer van de kunstvakdocenten in het basis- en voortgezet onderwijs, een vaak door de cultuursector geuite wens. Naast het aanleggen van trapveldjes en speelveldjes komt er ook meer aandacht en geld voor oefenruimten, jongerenpodia etc.
Om de kabinetsplannen kracht bij te zetten worden geldstromen van verschillende overheden de komende jaren onder een gezamenlijke, interdepartementale regie gebracht. Naast de Cultuurformatie en NOC*NSF nemen ook de VNG en verschillende onderwijskoepels deel aan het overleg. In het najaar moeten de mooie plannen verankerd worden in actieplannen van de wijken en in bestuurlijke afspraken.
22 juni 2007
Goed gesprek in de Sperwer met mensen uit de NPO
Op vrijdagavond 15 juni heeft een ontmoeting plaatsgevonden met mensen uit de Publieke Omroep. De publieke omroep en de culturele sector willen de onderlinge banden aanhalen.
Het willen bereiken en raken van (nieuw) publiek, een fascinatie voor mogelijkheden van nieuwe media, crossmedia kansen en innovatie - dat zijn ambities die gedeeld worden, zo bleek in het bovenzaaltje van de Sperwer in de Amsterdamse Pijp. Hoe kan de gezamenlijke ambitie passen in nieuw beleid van kabinet en minister?
Lees verder over ‘a coalition of the willing’ in het verslag.
|
|
Opvolging werkconferentie
IJkantine april 2010: samenwerking NPO en culturele instellingen
Op 8 februari vond er een gesprek plaats tussen het Commissariaat voor de Media, de NPO en de Cultuurformatie.
Dit gesprek maakt onderdeel uit van de follow-up van de werkconferentie in de IJ-kantine van april vorig jaar. Hoe is het met de gepresenteerde projecten gegaan en wat valt daarvan te leren? Lees hier meer.

Cultuureducatie maakt onderwijs kansrijker
Rotterdamse brede scholen, culturele instellingen, kunstenaars, cultuurcoaches, de SKVR en de gemeente Rotterdam werken al meer dan vier jaar intensief samen op het snijvlak van kunst, cultuur en onderwijs, de laatste jaren vooral ook in brede scholen. Voor de kinderen tekenen zich nu zichtbaar resultaten af.

Na vier jaar geïnspireerd werken is er veel te vieren
Wat wij ervan hebben geleerd willen we delen met iedereen die zich professioneel betrokken voelt bij cultuureducatie en onderwijs. Wij bieden een programma met presentaties van projecten en onderzoeksresultaten, uitwisseling van good practises en debat over toekomst en beleid op een aansprekende locatie.
Ervaringen met nieuwe vormen van cultuureducatie.
Houd uw mailbox in de gaten, meer informatie volgt.
9 maart 2010
‘Met een weidse blik en scherpe focus kijkt de cultuursector naar de toekomst’
Bezoek www.observatorium nl
Het OBSERVATORIUM is een open platform dat door de Cultuurformatie werd opgezet met als doel om naar de toekomst van de cultuursector te kijken. Demografische ontwikkelingen, veranderingen in het publieke domein en consumentenontwikkelingen hebben grote gevolgen voor kunst en cultuur en omgekeerd. Welke uitdagingen zijn er voor de maatschappij? Wat kan de rol van kunst en cultuur daar bij zijn?
Kunstenaars, publiek en culturele professionals gaan over deze vragen in gesprek. Het kritische tegengeluid wordt nadrukkelijk gezocht. Ook deskundigen van buiten de sector worden geraadpleegd en het OBSERVATORIUM maakt gebruik van wat er al door anderen aan toekomstscenario’s is onderzocht. “We kijken verder dan de korte termijn, over de landsgrenzen heen en altijd de relatie cultuur en samenleving centraal stellend”.
Hier volgt een impressie van de geslaagde presentatie van het Observatorium op de s.s. Rotterdam.
(link die daarbij hoort: )
Meer weten? Bekijk het filmpje op de observatoriumsite.
Ook meedoen? Dat kan! Graag nodigen we u uit om deel uit te maken van ons netwerk.
9 maart 2010
Portefeuille cultuur en media naar het CDA
Staatssecretaris Van Bijsterveldt:
“Plasterk is van mij :-)”
CDA-er Marja van Bijsterveldt is sinds februari 2007 staatssecretaris van OCW in het vierde kabinet Balkenende waar zij zich bezighoudt met het voortgezet en hoger onderwijs. Sinds de recente val van het kabinet zijn cultuur en media aan haar portefeuille toegevoegd. Op 24 februari twittert Marja van Bijsterveldt hoe dat gegaan is: “Net in 2,5 minuten met Andre Rouvoet de portefeuilleverdeling gedaan. Plasterk is van mij :-). Ik heb er zin in!”
Hoelang Van Bijsterveldt deze portefeuilles zal beheren is niet te voorspellen en hangt samen met de lengte van de formatieperiode na de Tweede Kamer verkiezingen van 9 juni. In ieder geval zal zij verantwoordelijk zijn voor de opstelling van de cultuurbegroting 2010.
De Cultuurformatie heeft de staatssecretaris inmiddels aangeboden om het overleg met de brede culturele sector te organiseren rond actuele thema’s en beleidskeuzes die zich in deze turbulente tijd ongetwijfeld zullen aandienen.
“Uit onder meer uw jarenlange betrokkenheid bij de muziek weten wij dat u hart heeft voor de kunsten”, schrijft de Cultuurformatie. “Wij denken dat u in de komende maanden een scherp oog zult hebben voor de belangen en positie van de erfgoed- en culturele sector. De toegang verruimen, excellentie stimuleren en de maatschappelijke impact van kunst vergroten, dat zijn ambities die wij deelden met het vorige kabinet. Met uw voorganger de heer Ronald Plasterk heeft de Cultuurformatie een goede relatie opgebouwd. Daardoor werd het mogelijk om rond thema’s als cultuurprofijt, innovatie en cultuur op brede scholen, beleid en uitvoeringsinstrumenten te ontwikkelen in goed overleg met de sector”. De Cultuurformatie zal het bijzonder op prijs wanneer deze relatie met de staatssecretaris kan worden voortgezet.
18 december 2009
Werkgroep STOER van start onder leiding van Eric Fischer
De werkgroep STOER (sterke organisatie en representatie) zal in april met een voorstel komen voor een betere, samenhangende organisatie van de culturele sector. De werkgroep gaat op zoek naar een groeimodel waarbinnen nog in 2010 de eerste uitvoerende stappen kunnen worden gezet.
Eric Fischer is voorzitter van het bestuur van de Nederlandse Museumvereniging en bijzonder hoogleraar geschiedenis van het bedrijfsleven. Daarvoor was hij onder meer directeur van het Verbond van Verzekeraars en samen met Wim Ruigrok (VNO) heeft hij de academie voor verenigingsmanagement opgezet (AVVM). De andere leden van de werkgroep zijn: Joke Hubert/Wilja van Os (FNV KIEM en Federatie van Kunstenaars-verenigingen), Siebe Weide (Nederlandse Museumvereniging), Tom de Rooij (Kunstfactor), Marianne Versteegh (Kunsten’92), Henk Scholten (Theater Instituut Nederland) en Bert Holvast (Cultuurformatie).
De opdracht aan de werkgroep is om met een voorstel te komen voor een sterke positionering van de sector richting politiek-bestuur en maatschappij. In dit samenhangende voorstel krijgen verschillende functies een plaats: belangenbehartiging, megafoonfunctie, lobbying, vertegenwoordiging, denktank- en netwerkvorming etc. De werkgroep heeft een aantal aandachtspunten meegekregen. Kijk breder dan het gesubsidieerde domein. Weeg de bestaande taakverdeling tussen organisaties mee maar durf je daarvan ook los te zingen bij het ontwerpen van de gewenste toekomstige situatie en rolverdeling.
Om herhaling van zetten te voorkomen zal de werkgroep STOER de uitkomsten van de gespreksestafette van de Cultuurformatie over een betere organisatie van de sector als vertrekpunt nemen. Daarin staan adviezen van onder meer Alexander Rinnooy Kan, Bernard Wientjes, Johan Wakkie en Mavis Carrilho.
In april 2010 zal de werkgroep STOER haar voorstellen presenteren en zal blijken welke (belangen)organisaties vervolgens aan zet zijn om de daad bij het woord te voegen.
2 november 2009
Aandeelhouders bijeen in het Theatrum Anatomicum
Boven in gebouw de Waag te Amsterdam vond op 27 oktober een geanimeerde aandeelhoudersvergadering plaats. De aandeelhouders bespraken de voortgang in de samenwerking met de omroepen alsook de (vertraagde) start van het innovatieprogramma. Ook bliezen zij het onderwerp ‘Naar een betere organisatie van de culturele sector’, nieuw leven in en zetten ze de lijnen uit voor 2010. Onder de titel OBSERVATORIUM 2010 zal tussen nu en september 2010 een traject worden georganiseerd waarbij vanuit verschillende invalshoeken wordt ingezoomd op problemen en kansen die zich aanbieden voor de culturele sector.
Niet de grootste megafoon
De Cultuurformatie blijft ook in 2010 functioneren als een plein. Een neutrale (mentale) ruimte waar ontmoetingen tot stand komen en informatiestromen elkaar kruisen en buitenstaanders welkom zijn. De huidige, weinig geformaliseerde organisatie, die bestaat uit aandeelhouders, wisselende werk- en regiegroepen en een actieve procescoördinator, zal in 2010 niet veranderen. Een dergelijke losse, niet hiërarchische samenwerkingsvorm past ook het beste bij de doelstelling en ambitie van de DCF. “Zij moet niet dé spreekbuis van dé sector willen zijn, niet de grootste megafoon achter de optelsom van (deel)belangen. DCF ziet zich vooral als netwerk, denktank, aanjager, verbindingsofficier tussen de linies. Wanneer gesprekken op dit plein leiden tot ontwikkelingen die om formele standpunten vragen, dan wordt de bal tijdig overgespeeld naar partijen die daartoe mandaat hebben.”
Voor een kort verslag en de agenda van de aandeelhouders-vergadering klik hier.
Ook aandeelhouder worden? Dat kan! Stuur een mailtje aan secretariaat@cultuurformatie.nl en u ontvangt nadere informatie.
24 juni 2009
Model eigen inkomsten overgenomen
Met minister Plasterk naar het Geldmuseum
Minister Plasterk neemt het advies van de werkgroep Nieuwe Inkomstennormen Basis Infrastructuur (NIBIS) over. Zo bleek bij de presentatie van het advies over de eigen inkomsten op 24 juni in het Geldmuseum te Utrecht. ‘De negatieve prikkel (bezuiniging van de overheid) is veranderd in een positieve (groeiende eigen inkomsten in de sector)’. De ambitie is dat de private inkomsten uiteindelijk met ongeveer 9 miljoen toenemen tot een totaal bedrag van 160 miljoen op jaarbasis. Hogere private inkomsten worden gezien als een indicator voor het maatschappelijk draagvlak voor kunst en cultuur.
De uitkomst van het overleg is een model dat bestaat uit twee elementen: een minimumnorm en een groeinorm. Beide normen zijn sectorbreed van toepassing: er wordt geen onderscheid gemaakt per deelsector. De eigen inkomsten en de groei ervan worden gerelateerd aan het totaal van structurele overheidssubsidies van gemeenten, provincies en rijksoverheid. Bij het definiëren van de eigen inkomsten wordt aangesloten bij de afbakening voor de matchingsregeling.
Raad voor Cultuur moet veranderen
Ongeveer 40 procent van de instellingen worden door de normen gestimuleerd om hun eigen inkomsten te vergroten. Wil het model voor de eigen inkomsten kunnen functioneren dan vraagt dat een flinke verandering in de werkwijze van de Raad voor Cultuur. Naast artistieke kwaliteit zal zij ook een oordeel over het ondernemerschap moeten meewegen (zoals recentelijk ook bij het Fonds Podiumkunsten+ gebeurde). ‘Het moet natuurlijk niet zo zijn dat de decentrale overheden hun subsidie verlagen op grond van toegenomen eigen inkomsten. Moge de minister daarvoor waken' aldus Carel van Eykelenburg, voorzitter van de werkgroep NIBIS, bij de presentatie van het advies. Benchmarking en openbaarheid van gegevens zal de sector stimuleren om het verdienvermogen verder te benutten en te stimuleren. Daar ligt vooral een taak voor de brancheorganisaties.
Het ontstaan van de werkgroep NIBIS is een initiatief van de Cultuurformatie.
Voor het complete advies klik hier
Wie waagt zich nu in aandelen?
Een flexibel, strategisch samenwerkingsverband
De Cultuurformatie is een flexibel samenwerkings-verband van enkele tientallen culturele koepels en kunstenaarsorganisaties. Met name op (cultuurpolitiek) strategisch belangrijke momenten zoekt de Cultuurformatie het gesprek, in vaak verrassende formaties. Het werkbudget wordt bijeengebracht door de participerende kunstenaarsorganisaties en culturele instellingen, zij kunnen een ‘aandeel’ (prijs tussen € 500,- en € 5.000,-) kopen. Met donaties en sponsorbedragen wordt het activiteitenbudget aangevuld.
Hieronder vindt u de organisaties die een aandeel Cultuurformatie hebben aangeschaft:
AENA Pensioenfonds voor zelfstandige kunstenaars
Bureau Promotie Podiumkunsten
Contactorgaan Nederlandse Orkesten
Directie Overleg Dans
EM-Cultuur
Erfgoed Nederland
FNV-KIEM
Federatie Cultuur - Federatie van Werkgeversverenigingen in de Cultuur
Federatie van Kunstenaarsverenigingen
Fonds Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst
Fonds voor Cultuurparticipatie
Jeugdcultuurfonds
Jongerentheater 020
Kunst & Zaken
Kunstconnectie
Kunstenaars&CO
Kunstfactor: Sectorinstituut voor de amateurkunst
Mondriaan Stichting
Nederlandse Museumvereniging
Muziek Centrum Nederland
Nederlands Dans Theater
Nederlands Fonds voor Podium Kunsten +
Nederlands Uitburo
Netwerk CS
Raad van Twaalf
Stichting Cultuurbreed
Stichting Internationale Culturele Activiteiten
Stichting Kunstzinnige Vorming Rotterdam
Theater Instituut Nederland
Trans Artists
Vereniging van Nederlandse Theatergezelschappen en -producenten
Vereniging Rijksgesubsidieerde Musea
Vereniging Schouwburgen en Concertgebouwdirecties
Vereniging van Schrijvers en Vertalers
Waag Society
Walter Maas Huis
Werkgevers Kunst en Cultuur
Indien u ook mee wilt doen, kan dat via dit formulier.
Aandeelhoudersvergadering Cultuurformatie op 21 januari
De Cultuurformatie is een flexibel samenwerkingsverband van een dertigtal kunstenaarsorganisaties en culturele (koepel)instellingen. Het werkbudget wordt bijeen-gebracht door deze ‘aandeelhouders’ die een aandeel kunnen kopen (prijs tussen € 500 en € 5000). Deze lijst is een afspiegeling van het draagvlak van de Cultuurformatie.
Op 21 januari a.s. gaan de aandeelhouders in De Waag afspraken maken over de werkwijze van de Cultuur-formatie en over haar werkprogramma in 2009. De uitkomsten van het gesprek met de minister worden besproken.
Zie hier de actuele lijst van aandeelhouders.
19 december 2008
De Bazel II; een levendige werkconferentie
Op 11 november organiseerde de Cultuurformatie haar tweede werkconferentie in stadsarchief en conferentiecentrum De Bazel te Amsterdam.
Een kleine 80 deelnemers maakten er een levendige en creatieve ontmoeting van. Mensen uit de culturele sector, maar ook gasten uit het bedrijfsleven en van het departement OCW dachten mee over nieuwe eigen-inkomstennormen, over een innovatiebudget voor de culturele sector en over een betere organisatie en representatie van de sector.
De uitkomsten van De Bazel II worden nu verwerkt in voorstellen die in januari worden besproken met minister Plasterk. Ook heeft De Bazel II ideeën opgeleverd voor de verdere groei en vormgeving van de Cultuurformatie zelf.
Bijbehorende documenten:
3 juli 2008
Een onderzoek naar nieuwe organisatievormen voor de culturele sector
“Dat moet in de cultuur-wereld ook lukken!”
Van verschillende kanten wordt een appèl op de culturele sector gedaan om zijn eigen organisatie te verbeteren. Ook in de culturele sector zelf leeft sterk het verlangen om over de eigen schaduw heen te springen. De vergaande versnippering van de sector zit ons in de weg en de gebrekkige samenwerking helpt niet om het imago van de kunstensector te verbeteren.
De culturele sector beschikt over veel creativiteit, lef, potentie en organisatievermogen. Hoe die kracht beter kan worden aangewend voor het collectief, daarover organiseerde de Cultuurformatie dit voorjaar een gespreksestafette. Om daarbij te kunnen leren van andere maatschappelijke sectoren, hebben ook mensen uit de sport, de wetenschap, het bedrijfsleven en politieke bestuurders deel genomen aan de estafette.
Zeer waardevol is de advisering geweest van onder andere SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan, voormalig Unileverbestuurder Morris Tabaksblat, Rabobankier Hans ten Cate, NOC*NSF-bestuurder Mavis Carillo, Hockeybonddirecteur Johan Wakkie, Gedeputeerde Hans Esmeijer, VNSU-voorzitter Sijbolt Noorda en VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes.
Dit is een estafettestokje!
Onder de titel “Dat moet in de cultuurwereld ook lukken!” is het journalistieke verslag van de drie estafettegesprekken in een boekje verschenen. Dit boekje is vooral bedoeld als estafettestokje: een uitnodiging om het gesprek over de organisatie van de culturele sector voort te zetten in eigen kring. De Cultuurformatie nodigt alle (belangen)organisaties uit samen vervolgstappen te zetten naar een sterke positionering van de culturele sector. Het onderwerp zal dit najaar aan de orde komen op een werkconferentie van de Cultuurformatie. Het boekje wordt u op aanvraag toegezonden. Het verslag is ook hier te vinden.
Klik hier voor het estafettestokje “Dat moet in de cultuurwereld ook lukken!”
3 juli 2008
Hoe staat het met de Combinatiefuncties Cultuur?
Rapportage quick scan onder 30 gemeenten
Het ministerie OCW heeft de Cultuurformatie gevraagd om voor de zomer van 2008 een voorstel te doen over de wijze waarop de komende jaren de invoering van de Combinatiefuncties Cultuur landelijk ondersteund kan worden. Daar voor is het noodzakelijk om zicht te krijgen op de stand van zaken van dit moment in die gemeenten die voor subsidie voor de combinatiefuncties in aanmerking komen. De Cultuurformatie heeft daartoe bij die gemeenten in april - juni een quick scan uitgevoerd.
Deze quick scan geeft een goed overzicht van de ontwikkelingen en knelpunten bij 29 gemeenten opgeleverd. Lees hier onze bevindingen.
Snel na de zomervakantie is er meer bekend over hoe de ondersteuning voor de culturele sector bij de ontwikkeling van de Combinatiefuncties Brede Scholen, Sport en Cultuur wordt ingericht.
25 juni 2008
Goed bezochte aandeelhoudersvergadering
in de Waag
Met 3 regiegroepen naar een werkconferentie
In de recente brief van minister Plasterk aan de Tweede Kamer wordt de Cultuurformatie een duidelijke rol toegedicht in het vervolgtraject rond de uitwerking van het advies van de Commissie Cultuurprofijt. Een gesprek tussen de Cultuurformatie en de minister was aan de brief voorafgegaan. De aandeelhouders bleken zich op 17 juni goed te kunnen vinden in het profiel en de invloedrijke positie die door de Cultuurformatie verworven is.
In de Waag werden stappen uitgezet voor het vinden van samenwerkingspartners en mandaat bij het uitvoeren van de afspraken gemaakt in het overleg met de minister. Drie regiegroepen gaan aan de slag en in oktober zal er een tweede werkconferentie in de Bazel plaatsvinden. Alle aandeelhouders wordt gevraagd in één van de volgende drie regiegroepen te participeren:
- Naar nieuwe inkomstennormen
- Naar een innovatiebudget voor de sector
- Naar een betere organisatie van de culturele sector
Sterk positiespel
De aandeelhoudersvergadering stond uitvoerig stil bij het risico dat verantwoordelijkheden kunnen vervagen bij intensieve samenwerking met de overheid. Zo blijft het bijvoorbeeld de verantwoordelijkheid van de overheid om inkomstennormen vast te stellen en in de beleidsuitvoering te hanteren. Maar met een scherp besef van eigen kracht en positie is er geen enkele belemmering om als sector zelf het voortouw te nemen bij de ontwikkeling van nieuwe beleidsinstrumenten. De Cultuurformatie wil daarbij de rol van brancheverenigingen zeker niet overnemen, maar hen het werk juist beter mogelijk maken.
Er is besloten, nog voordat de Tweede Kamer op donderdagmiddag 26 juni de brief van minister Plasterk over Meer draagvlak voor cultuur zal bespreken, een brief te sturen aan de fractiewoordvoerders cultuur, om hen te informeren over de koers die de Cultuurformatie met de minister heeft uitgezet en over de uitkomsten van de gespreksestafette over de organisatie van de culturele sector. Ook wordt onze teleurstelling over het gebruik van de ‘kaasschaaf’ in de brief opgenomen. Het moet toch echt de laatste keer zijn dat de minister een alibi wordt geboden om dit botte instrument in te zetten.
Tot slot besloot de aandeelhoudersvergadering nu niet een krachtenveldanalyse te doen en niet de rol van de 70 belangenorganisaties die in het culturele veld bestaan nader in kaart te brengen.
Klik hier voor de brief van de Cultuurformatie aan de cultuurwoordvoerders van de Tweede Kamer
De Cultuurformatie zomerborrel op 27 juni
Op vrijdagmiddag 27 juni vindt de zomerborrel van de Cultuurformatie plaats, tussen 16:00 uur en 19:00 uur in de lommerrijke tuinen achter het Theater Instituut Nederland aan de Herengracht 168 te Amsterdam.
De dag ervoor zal de Tweede Kamer haar debat voeren over de recente brief van minister Plasterk. Is onze verwachting uitgekomen dat de uitvoering van Cultuurprofijt goed uit kan pakken voor de sector?
Op deze zomerborrel wordt u ook het verslag aangeboden van de gespreksestafette die van start ging onder leiding van Alexander Rinnooy Kan. Een spannend vervolg daarop voor het najaar hebben wij in het vizier.
Maar vooral nodigen wij u uit om een collegiale toast uit te brengen op het enerverende werkseizoen dat (bijna) achter ons ligt en op de aantocht van een mooie, ontspannen zomer.
Heel graag vernemen wij van u via info@cultuurformatie.nl of u op 27 juni onze gast zal zijn, en of u collega's of partner meeneemt naar het Theater Instituut.
2 juni 2008
Invloed uitoefenen kost geld
De Cultuurformatie is van haar aandeelhouders
Een twintigtal organisaties investeert nu tijd, ideeën en geld in de samenwerking binnen de Cultuurformatie. Het budget voor de operationele kosten wordt opgebracht door de participerende kunstenaarsorganisaties en culturele instellingen, door een ‘aandeel’ (waarvan de prijs ligt tussen € 500,- en € 5.000,-) te kopen worden zij mede-eigenaar van de Cultuurformatie. Met donaties en sponsorbedragen wordt het activiteitenbudget aangevuld. In 2007 maken subsidies van VSBfonds en Kunst Cultuur Pensioen en Verzekering het werk van de Cultuurformatie mede mogelijk. Verschil in draagkracht tussen de aandeelhouders vertaalt zich binnen de Cultuurformatie niet in een verschil in invloed.
Kunnen wij u een aandeel aanbieden?
Wlit u meer weten over de financiële huishouding van de Cultuurformatie?
Mogen wij uw organisatie benaderen voor het aanschaffen van een aandeel?
Dan kunt u dat kenbaar maken via info@cultuurformatie.nl.
Lees in ‘De Cultuurformatie: flexibel en strategisch' welke organisaties participeren in de Cultuurformatie en haar activiteiten financieel mogelijk maken.
Klik hier voor een lijst van aandeelhouders en donateurs.
Cultuurformatie ondersteunt gemeenten
Vaart in de combinatiefuncties Brede Scholen Sport en Cultuur!
De eerste 30 gemeenten zijn bezig de combinatiefuncties in te vullen. De Cultuurformatie stimuleert culturele instellingen om op lokaal niveau combinatiefuncties te realiseren en daar een passend aanbod voor te ontwikkelen. Ook kan de Cultuurformatie gemeenten adviseren bij selectie en inzet van culturele instellingen. Onder deze 30 gemeenten heeft de Cultuurformatie een quick scan in de vorm van een vragenlijst uitgezet.
Lees het rapport Aan het werk met de combinatiefuncties van de Taskforce Combinatiefuncties.
Lees de verzonden quick scan aan de 30 eerste gemeenten.
Lees hier of in uw gemeente combinatiefuncties komen.
17 januari 2008
Oproep aan minister Plasterk om mediaregel-geving aan te passen.
Minister Plasterk wil de banden tussen publieke omroep en culturele veld versterken. Deze ambitie wordt gedeeld door de Cultuurformatie en de publieke omroep, maar in de praktijk wordt samenwerking van de omroepen met culturele organisaties nogal eens belemmerd door bepalingen in de mediawet.
Een programma dat bijvoorbeeld oproept naar het museum te gaan naar aanleiding van een tentoonstelling, is in overtreding aangezien museumkaartjes gezien worden als handelsproducten waar op de Publieke Omroep geen reclame voor mag worden gemaakt. Omgekeerd worden culturele instellingen onnodig beperkt bij het financieel ondersteunen van omroepprogramma’s.
Dit bleek in bijeenkomsten in het kader van de Cultuurformatie waar naast culturele koepels als het Nederlands Uitburo, het Bureau Promotie Podiumkunsten en de Museumverenigingen, omroeporganisaties als de AVRO, de NPS, de NPO en de VPRO aan deelnamen.
In een brief roept de Cultuurformatie minister Plasterk op de Mediawet en andere regelgeving zodanig aan te passen dat de gewenste samenwerking beter mogelijk wordt gemaakt. ‘De brede maatschappelijke verankering van kunst en cultuur, zou enorm geholpen zijn wanneer op het niveau van de wet- en regelgeving spoedig aanpassingen worden doorgevoerd’ aldus de Cultuurformatie en haar gesprekspartners uit de publieke omroep.
Lees de brief aan de minister hier.
Voor informatie over de gesprekken met de publieke omroep en mediabedrijven zie
het bericht hieronder van 11 december 2007: ‘Hoe groter de kloof, hoe mooier de brug’.
22 januari 2008
Gluren bij de Buren
Op 22 januari j.l vond in het voormalig congresgebouw in Den Haag een eerste bijeenkomst plaats van de Landelijke Alliantie Prachtwijken onder de titel ‘Gluren bij de Buren’.
In een nagebouwde prachtwijk, compleet met buurten en pleinen was er sprake van een levendige uitwisseling van kennis en ideeën van de partners en mensen die werken in de wijken.
In de Actieve Kunstbuurt voor sport en cultuur was de sector vertegenwoordigd door Kunstenaars&Co, Kunstfactor, Kunstconnectie en de Cultuurformatie. De voorbijgangers kregen informatie en stelden vragen, in workshops werd kennis gedeeld en in de wandelgangen werd genetwerkt. Bovendien werd de dag visueel en inhoudelijk cultureel gedomineerd door de theatergroep Zina, rondom Adelheid Roosen. In roze geklede dames boden je de gelegenheid om plaats te nemen in de verhalensalon, waarin de indringende verhalen van vrouwen uit de prachtwijken te horen waren onder het genot van een handmassage.
De Cultuurformatie is een van de partners in de landelijke Alliantie rond de Prachtwijken, en is in overleg met VROM, VWS en OCW over het uitwerken van concrete wegen om cultuur in deze wijken van waarde te doen zijn.
11 december 2007
AVRO, NUB en Museumvereniging gaan zaken doen
‘Hoe groter de kloof hoe mooier de brug’
Het crossmediale programma Cultuurshake van de AVRO kan in maart in de lucht zijn. Er is dan onder deze (werk)titel een begin van een website vol verleidelijke theater- en kunstinformatie en op Nederland 2 komt er een televisieprogramma. Kan de Cultuurshake een opstapje zijn naar betere samenwerking tussen omroep en cultuursector?
Aan tafel met een delegatie uit het culturele veld geeft AVRO-directeur Willemijn Maas aan dat de AVRO voor deze Cultuurshake graag in zee wil gaan met het Nederlands Uit Buro en de Museumvereniging. ‘Zonder de actuele cultuuragendagegevens van de sector heeft Cultuurshake onvoldoende perspectief’. De Cultuurformatie bracht 15 potentiële partners samen aan tafel: ‘Laten we onderlinge verschillen en opgelopen katers uit het verleden niet met de mantel der liefde bedekken: hoe groter de kloof hoe mooier de brug’. Zo is in het recente verleden de samenwerking van het Nederlands Uit Buro met de NPS op een fiasco uitgelopen doordat het Commissariaat verbood dat het logo van het Nederlands Uit Buro in beeld kwam in het kader van de wet die het de NPO verbiedt mee te werken aan winst aan derden (dienstbaarheidbeginsel). Het geanimeerde overleg ging met drie vervolgafspraken uiteen.
Lees verder in het verslag van bouwlab Cultuurshake ‘Hoe groter de kloof hoe mooier de brug’ en in de rapportages van de eerdere ontmoetingen: het Sperweroverleg (22 juni) en het Heideheuveloverleg (1 november).
1 november 2007
De Cultuurformatie is een jong, flexibel samenwerkingsverband van culturele koepels en kunstenaarsorganisaties
Met name op (cultuurpolitiek) strategisch belangrijke momenten zoekt de Cultuurformatie het gesprek, in vaak verrassende formaties. In het memo ‘De Cultuurformatie: flexibel en strategisch' staat bondig beschreven waar de Cultuurformatie zich voor inzet.
Haar werkprogramma voor de komende maanden wordt in vijf punten aangestipt: samenspel met de Cie. Cultuurprofijt; de banden aanhalen met de publieke omroep; samen optrekken met de sportwereld in de brede scholen; met MKB Nederland e.a. participeren in coalities op wijkniveau; de betekenis van de Cultuurformatie als collegiaal netwerk. De samenwerking binnen de Cultuurformatie wordt weinig gehinderd door formele structuren (geen statuten, bestuur of ledenvergaderingen).
Lees verder in ‘De Cultuurformatie: flexibel en strategisch'
26 augustus
Kamer debatteert op 6 september over beleid Plasterk
Op donderdag 6 september weten we meer over hoe de tweede Kamerfracties denken over de Hoofdlijnennotitie 'Kunst van Leven' van minister Plasterk. Het verdwijnen van het profijtbeginsel als bot bezuinigingsmiddel zal daarbij ongetwijfeld een belangrijk onderwerp zijn.
De Cultuurformatie schreef een brief aan de woordvoeders cultuur: "In februari was u(w fractie) onze gast in het Mauritshuis, een ontmoeting die voor ons erg belangrijk is geweest bij het uitzetten van een nieuwe koers. Nu het nieuwe (politieke) seizoen op losbreken staat informeren wij u graag over de rijke oogst van onze activiteiten. Wij hopen dat deze resultaten zullen doorklinken in de opinie en stellingname van uw fractie in het komende kamerdebat.”
Zie verder de brief ‘Een rijke oogst'.
Een slecht bekeken VPRO avond…
Een slecht bekeken VPRO zondagavond trekt evenveel mensen als de Stadsschouwburg Amsterdam in een heel jaar. Deze en andere eye-openers staan in de Datascape Cultuur.
Puttend uit meer dan 200 onderzoeken, geeft de Datascape Cultuur een nieuw en visueel totaaloverzicht van de status quo van kunst, cultuur en creativiteit in Nederland. Voor beleidsmakers, cultuurproducenten en ieder ander werkzaam in de cultuursector en op zoek naar andere, verrassende perspectieven op cultuur. De Datascape Cultuur is geproduceerd door een speciaal hiervoor samengesteld projectteam van onafhankelijke professionals uit diverse disciplines. Het project is financieel mogelijk gemaakt door het Ministerie van OCW en het Fonds BKVB. Er is dankbaar gebruikt gemaakt van de recente ervaringen van de Cultuurformatie bij het vernieuwen van het (zelf)beeld van de cultuursector.
Op maandagmiddag 10 september wordt de Datascape Cultuur in de Balie gepresenteerd. Voor de Cultuurformatie neemt Bertien Minco deel aan het debat.
Het programma ‘Een ander perspectief op kunst en cultuur’ kunt u hier downloaden.

10 juli 2007
Zomerborrel: 100 dagentraject goed afgesloten
In het Theater Instituut Nederland schonken wij elkaar een goed glas op de bijzondere samenwerking die in een half jaar tijd is ontstaan binnen de Cultuurformatie.
De positieve respons op de activiteiten van de Cultuurformatie is verrassend groot en zeer divers, zowel binnen de culturele sector als daarbuiten. De organisatorische spontaniteit, het werken zonder hiërarchie en het open vizier van de Cultuurformatie blijken harten en deuren te openen naar nieuwe vormen van professionele samenwerking binnen de culturele sector en met mensen uit andere maatschappelijke sectoren, het bestuur en de politiek. De rol die de Cultuurformatie, als overlegpartner voor het culturele veld, heeft durven te spelen binnen het zogeheten 100-dagentraject van het nieuwe kabinet, is goed uitgepakt.
Enthousiasme over aanpak Commissie Sanders
In de vergadering die aan de zomerborrel voorafging bleek grote waardering voor het geen er bereikt was in het overleg met minister Plasterk en zijn departement. De routing die is uitgezet via de advisering van de onafhankelijke Commissie Sanders werd enthousiast begroet. De Commissie zal actief gebruik maken van de bevindingen van de discussie in de werkgroepen van de Cultuurformatie. Nieuwsgierigheid leeft er naar de precieze invulling door de minister in de financiële kaders van de rijksbegroting welke in september aan de Kamer wordt aangeboden.
De berichten over de contacten met minister Vogelaar over meer kunst en cultuur in haar Actieplan ‘Van Aandachtwijken naar Krachtwijken' en de verslaggeving over het succesvol aanhalen van de banden met de NPO, zijn een stimulans om na te denken over hoe de Cultuurformatie het beste kan functioneren. Willen we in de komenden maanden op een realistische wijze tegemoet komen aan de hoge verwachtingen die zijn opgebloeid, dan zal het huidige flexibele functioneren van de Cultuurformatie samen moeten gaan met professionele versterking op het gebied van communicatie, kennisontwikkeling, en opinievorming.
We gaan op zoek naar een samenwerkingsvorm die niet institutioneel is maar wel voldoende duurzaam en flexibel is om op ‘hoog’ niveau een rol te kunnen blijven spelen. Zodat kansen gepakt kunnen worden om de culturele sector uit haar relatieve isolement te halen en de maatschappelijke erkenning voor de kunsten te verhogen.
22 juni 2007
Uitnodiging voor zomerborrel op vrijdagmiddag 29 juni 17.00 uur
Met allen die betrokken (willen) zijn bij de Cultuurformatie heffen wij graag het glas op de bijzondere samenwerking die het afgelopen half jaar vorm heeft gekregen binnen de Cultuurformatie. Wie onze gast wil zijn op deze zomerborrel, tussen 17.00 en 19.00 uur in de tuin achter Herengracht 174 (naast het Theater Instituut Nederland), vragen wij dat te melden op info@cultuurformatie.nl
17 mei 2007
Met drie werkgroepen aan de slag.
Cultuurformatie intensief in overleg met
Plasterk
Versterking van de culturele
programmering van de publieke omroep en een ' robuste cultuurimpluls'
in de 40-wijken van minister Vogelaar, dat zijn twee van de onderwerpen
die de Cultuurformatie zal bespreken met minister Plasterk. Dit
tweede gesprek zal op verzoek van de minister plaatsvinden nadat
het Kabinet het 100-dagenplan aan de Tweede Kamer heeft aangeboden
Ook de (on)mogelijkheden van verdere toepassing van
het profijtbeginsel komen aan de orde.' Nu het profijtbeginsel niet
op voorhand de volledige taakstelling van 50 miljoen hoeft op te
leveren, kan de Cultuurformatie meedenken over welke concrete inkomstenposten
kunnen worden vergroot richting kunst en cultuursector', schrijft
de Cultuurformatie aan de minister. De Cultuurformatie wil zichtbaar
maken wat cultuur op (im)materieel gebied bijdraagt aan de maatschappij.
Om in het overleg met de minister concreter te kunnen
spreken over bovenstaande onderwerpen heeft de Cultuurformatie een
drietal breed samengestelde werkgroepen ingesteld om zo tot gespreksnotities
te komen voor dit overleg.
De brief aan de minister kunt u hier downloaden
29 mei 2007
Naar een Goede Praktijken Bank?
Professionals in de wijken hebben geen tijd om geslaagde experimenten in binnen - en buitenland bij te houden. Daardoor wordt er vooral intuïtief gewerkt en te weinig geleerd van goede initiatieven elders.
Dat is een van de conclusies uit het pilotproject 'Nieuwe coalities voor de Wijk', waarin met behulp van ondermeer adoptieteams in 13 wijken hard is gewerkt aan concrete oplossingen in achterstandswijken.
De professionals -wijkagenten, onderwijzers, arbeidsbemiddelaars maar ook sleutelfiguren in culturele projecten- hebben betere ondersteuning nodig willen zij aan de frontline met de vereiste lange adem bezig kunnen zijn. Op dit moment ontbreekt die ondersteuning nog. Sterker, veel professionals ervaren de diverse overheidsinstellingen eerder als last dan als hulp, schrijven Pieter Winsemius, Annet Bertram en Pieter Tops in Forum van De Volkskrant.
Door de oproep 'Van probleemkinderen tot prachtmensen' zijn er bij de Cultuurformatie tot tientallen reacties binnen gekomen van kunstenaars, uit woningbouwverenigingen, welzijnsorganisaties etc. Met een uitwisseling van goede praktijken is een bescheiden begin gemaakt zie onder documenten 'Voorbeeldcultuurprojecten uit de wijken'. Reacties daarop zijn zeer welkom! In juni wordt bekeken welke ondersteuning nodig is bij een versterkte cultuurimpuls op wijkniveau en hoe de kennisontwikkeling georganiseerd kan worden.
Zie voor de onderliggende rapporten over de ervaringen in de 13 wijken, met daarin wijkbeschrijvingen en wetenschappelijke reflecties: www.nieuwecoalitiesvoordewijk.nl.
22 juni 2007
Cultuurformatie zet lijnen uit in gesprek
met Ronald Plasterk
Het profijtbeginsel als bot bezuinigingsinstrument is van de baan
Minister Plasterk overweegt een onafhankelijke commissie om nader advies te vragen over de wijze waarop verbindingen gelegd kunnen worden naar andere sectoren en over mogelijkheden voor invulling van het profijtbeginsel door zakelijke verbeteringen bij instellingen. Hij wil Martijn Sanders vragen voorzitter van deze onafhankelijke commissie te worden. Dit bleek in een gesprek tussen een delegatie van de Cultuurformatie en minister Plasterk.
De delegatie van de Cultuurformatie staat welwillend tegenover zo'n commissie. De uitkomst van de hele operatie zal in ieder geval moeten zijn dat de sector er versterkt en niet verzwakt uit te voorschijn komt. De financiële kaders moeten daar ruimte voor bieden. Dit betekent dat het bedrag aan intensiveringen hoger moet zijn dan het bedrag aan extensiveringen en dat de taakstelling niet hoger kan zijn dan ongeveer 10 miljoen. Het tijdspad moet voldoende ruimte bieden om draagvlak te vinden. Heel belangrijk is dat in een vervolgtraject de specifieke verantwoordelijkheden van een onafhankelijke commissie, de Cultuurformatie en andere veldpartijen en die van het departement helder worden onderscheiden.
Van 'profiteursbeginsel' naar hefboom voor innovatie
Wil het profijtbeginsel een hefboom voor innovatie kunnen zijn, dan zal ook het subsidie-beoordelingskader tegen het licht moeten worden gehouden. Het primaat van de artistieke kwaliteit vraagt om relativering, wil ondernemend gedrag beloond en niet bestraft worden. Minder lege stoelen, onderbenutting van capaciteit tegengaan – daar willen we graag meer aan doen.Dat vraagt om investeringen, nieuw publiek ligt niet om de hoek voor het oprapen.
De verwachting is dat vanuit de enge definitie van het profijtbeginsel (profiteursbeginsel?) alleen in heel specifieke hoekjes van de sector gezocht kan worden naar aanvullende inkomstenbronnen en ook buiten het subsidiedomein zal moeten worden gekeken. Er is in ieder geval geen enkele reden om het onderzoek tot de podiumkunsten te beperken.
Het aanhalen van de banden tussen de publieke omroep en cultuur is in het gesprek met de minister ook uitvoerig aan de orde geweest. De Cultuurformatie bepleit dat extra middelen voor de publieke omroep zo worden ingezet dat concrete samenwerking tussen de publieke omroep en kunstenaars en culturele instellingen wordt beloond en gestimuleerd.
Een verslag van het gesprek met de minister kunt u hier downloaden.
Een rapportage van de werkgroepen van de Cultuurformatie
en de
bijbehorende aanbiedingsbrief aan minister Plasterk kunt u hier downloaden.
|